Mikrodotacje w Niemczech: duża skuteczność, zbyt wysokie bariery

Niewielkie kwoty dofinansowania, sięgające do 5 000 euro, mają dla wielu organizacji społeczeństwa obywatelskiego kluczowe znaczenie dla realizacji projektów w terenie. Najnowsze badania pokazują jednak, że choć popyt na mikrodofinansowanie jest duży, dla wielu inicjatyw pozostaje ono trudno dostępne – przede wszystkim z powodu braku przejrzystości i wysokich barier biurokratycznych.

Programy mikrofinansowania umożliwiają stowarzyszeniom i inicjatywom szybkie uzyskanie wsparcia finansowego przy niskich barierach dostępu. Około 40 procent organizacji w Niemczech korzysta już z tej formy wsparcia.

Środki te są wykorzystywane przede wszystkim na:

• zakupy , takie jak laptopy lub materiały (60 %)
• organizację wydarzeń i akcji (45 %)

W ten sposób mikrodotacje bezpośrednio wzmacniają lokalne zaangażowanie – zwłaszcza tam, gdzie nie docierają większe programy wsparcia.

Najważniejszymi podmiotami przyznającymi dotacje są:

• Fundacje lokalne i regionalne (np. fundacje obywatelskie lub fundacje kas oszczędnościowych) – około 73 %
• Dodatkowo:
  • ministerstwa krajowe
  • Niemiecka Fundacja na rzecz Zaangażowania i Wolontariatu (DSEE)
  • Aktion Mensch e. V.

Środowisko grantowe jest jednak zróżnicowane i często nieprzejrzyste – zwłaszcza dla mniejszych inicjatyw bez doświadczenia.

Badanie wskazuje na dwa główne problemy:

1. Brak widoczności ofert wsparcia

73 procent organizacji, które nie korzystają z mikrofinansowania, nie zna odpowiednich programów.

2. Duże obciążenie biurokratyczne

Złożenie wniosku i realizacja dotacji zajmują średnio od 4 do 10 godzin – stanowi to znaczny nakład pracy, zwłaszcza dla inicjatyw opartych na wolontariacie.

Kluczowy wniosek: istnieją wyraźne różnice między organizacjami posiadającymi struktury oparte na zatrudnieniu pełnoetatowym a tymi, które ich nie posiadają.

Organizacje zatrudniające pracowników etatowych:

• korzystają z sieci i organizacji parasolowych
• składają wnioski o dofinansowanie w sposób bardziej strategiczny
• częściej otrzymują większe dotacje

Organizacje oparte wyłącznie na wolontariacie:

• poszukują informacji samodzielnie (56%) lub poprzez kontakty osobiste (64%)
• rzadziej odnoszą sukcesy w pozyskiwaniu środków

→ Prowadzi to do strukturalnego dyskryminowania małych inicjatyw.

Różni się również sposób wykorzystania środków:

• Sport i środowisko: przede wszystkim sprzęt i materiały

Kultura, edukacja, sprawy społeczne: częściej na organizację wydarzeń, a także na honoraria i zwrot kosztów

Wiele inicjatyw dostrzega potrzebę wprowadzenia zmian w zakresie organizacji mikrodotacji:

• Mniej biurokracji
• Lepsza dostępność informacji o programach
• Wyższe kwoty dotacji (najlepiej 4 000–5 000 €)

Natomiast bardzo niewielkie kwoty poniżej 500 euro są często oceniane jako mało sensowne – zwłaszcza w stosunku do nakładu pracy.

Badanie jasno pokazuje, że programy wsparcia mają silny wpływ na kierunek rozwoju.

• Wysokość dotacji i priorytetowe obszary tematyczne decydują o tym,
  kto uzyska dostęp do środków – a kto nie
• Programy o niskim progu dostępności nie docierają obecnie do wszystkich grup docelowych
• Organizacje wolontariackie często nie są w wystarczającym stopniu uwzględniane

Mikrodotacje są ważnym narzędziem wzmacniającym lokalne zaangażowanie. Aby mogły one w pełni wykorzystać swój potencjał, potrzebne są:

• prostsze procedury składania wniosków
• większej przejrzystości w systemie dotacji
• ukierunkowane wsparcie dla inicjatyw wolontariackich

Szczególnie w czasach ograniczonych środków publicznych nawet niewielkie kwoty dotacji mogą mieć ogromne znaczenie – o ile trafią do właściwych organizacji.